کد لوگوهای سه گوشه
مه رویان بستان خـــــــــــدا - در بیان حکم اطفال و مجانین و اشباه ایشان در قیامت

امام سجّاد (علیه السّلام) مى فرمايند :اِنَّ اللهَ عَزَّ وَ جَلَّ عَلِمَ اَنَّهُ يَكونُ فى آخِرِ الزَّمانِ اَقوامٌ مُتَعَمِّقوُنَ، فَاَنزَلَ اللهُ تَعالى «قُل هُوَ اللهُ اَحَدٌ» وَ الآياتَ مِن سورَةِ الحَديدِ اِلى قَولِهِ «وَ هُوَ عَليمٌ بِذاتِ الصُّدورِ»: خداى عزّوجلّ مي‌دانست در آخرالزّمان مردمانى ژرف كاو و موشكاف خواهند آمد، به همين دليل سوره ى «قُل هُوَ اللهُ اَحَدٌ» و آيات سوره ى حديد تا «وَ هُوَ عَليمٌ بِذاتِ الصُّدورِ» را نازل كرد.(کلینی، کافی، ج 1، ص 91) *** ائمّه(علیهم السّلام) شيعيان خود را از مراجعه به غير اهل بيت و پرورش يافتگان اين مكتب به شدّت منع می كنند. چنانچه امام كاظم(علیه السّلام) فرمودند :لا تَأخُذَنَّ مَعالِمَ دينِكَ عَن غَيرِ شيعَتِنا: معارف دين خود را جز از شيعيان ما مگير.(مجلسی، بحارالانوار، ج 2، ص 82) *** اميرالمؤمنين(علیه السّلام) به كميل فرمودند :يا كُمَيلُ لا تَأخُذ اِلّا عَنّا تَكُن مِنّا :ای کمیل! جز از ما مگير تا از ما باشى.( مجلسی، بحارالانوار، ج 2، ص 98) *** قرآن كريم مى فرمايد :مَن يَخرُج مِن بَيتِهِ مُهاجِرآ اِلَى اللهِ وَ رَسولِهِ ثُمَّ يُدرِكهُ المَوتُ فَقَد وَقَعَ اَجرُهُ عَلَى اللهِ :كسى كه براى هجرت به سوى خدا و رسولش از خانه ى خويش بيرون آيد، سپس مرگ او را دريابد، هرآينه پاداشش بر عهده ى خداوند قرار گرفته است.(سوره ی نساء، آیه ی 100) * براين اساس، سالكى هم كه به قصد سلوك الى الله از خانه ى نفس خويش خارج شود، اگر پيش از رسيدن به مقصد نهايى سلوك از دنيا برود، در قيامت به صورت انسان كامل و در شمار اهل كمال محشور مى شود و خداوند اجر سالكان به مقصد رسيده را به او عطا مى كند

 

در بیان حکم اطفال و مجانین و اشباه ایشان.

بدان که مجلسی (قدّه) فرموده: خلافی نیست میان اصحاب ما در آنکه اطفال مؤمنان با پدران خود به بهشت می روند، چنانچه حق تعالی فرموده: وَ اَلَّذِينَ آمَنُوا وَ اِتَّبَعَتْهُمْ ذُرِّيَّتُهُمْ بِإِيمانٍ أَلْحَقْنا بِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَ ما أَلَتْناهُمْ مِنْ عَمَلِهِمْ مِنْ شَيْ‏ءٍ183 (طور) یعنی آنها که ایمان آوردند و از پی ایشان رفتند ذرّیّه ی ایشان به سبب ایمان ایشان ملحق ساختیم به ایشان ذرّیّه ی ایشان را و کم نکردیم از ثواب اعمال پدران به این سبب چیزی را. و احادیث بسیار وارد شده که این آیه در باب اطفال مؤمنان نازل شده که ایشان را با پدران خود به بهشت می برند. و علیّ بن ابراهیم از صادق (ع) روایت کرده که اطفال شیعیان ما را حضرت فاطمه تربیت می کند و به هدیه می دهد به پدران ایشان در قیامت.184

و کلینی از صادق (ع) روایت کرده که قاصر بودند فرزندان از عمل پدران ملحق می گرداند پسران را به پدران تا دیده های ایشان روشن گردد.185 و در نوادر راوندی از حضرت رضا (ع) روایت کرده که تزویج مکنید زن خوشروئی را که فرزند نیاورد، به درستی که من مباهات می کنم به شما به امّت ها در روز قیامت؛ مگر نمی دانی که فرزندان در زیر عرش رحمن می باشند و استغفار می کنند از برای پدران و محافظت می کند ایشان را حضرت ابراهیم و تربیت می کند ایشان را ساره در کوهی از مشک و عنبر و زعفران.186

و ابن بابویه در فقیه به سند صحیح از صادق (ع) روایت کرده که چون طفلی از اطفال مؤمنان بمیرد منادی ندا می کند در ملکوت سماوات که فلان پسر فلان مرد؛ اگر یکی از پدر و مادر و یا خویشان مؤمن ایشان مرده است به او می دهند که او را غذا بدهد والاّ به حضرت فاطمه (ع) می دهند که او را غذا بدهد تا یکی از پدر و مادر و اهل بیت مؤمن او بمیرد پس حضرت فاطمه (ع) به ایشان می دهند.187 و ایضاً به سند صحیح از آن حضرت روایت کرده که حق تعالی اطفال مؤمنان را به حضرت ابراهیم (ع) و ساره (ع) می دهد که غذا می دهند ایشان را به درختی در بهشت که پستان ها دارد مانند پستان های گاو در قصری از مروارید؛ چون روز قیامت شود ایشان را جامه های خوب بپوشانند و خوشبو کنند و به هدیه به پدران ایشان بدهند، پس ایشان پادشاهان باشند با پدران خود در بهشت.188 و در بعضی از کتب معتبره از حضرت باقر (ع) روایت کرده که چون حضرت رسول (ص) در شب معراج به آسمان هفتم رسید و پیغمبران را در آنجا ملاقات کرد گفت: کجا است پدرم ابراهیم (ع)، گفتند: او با اطفال شیعیان علی (ع) است و چون داخل بهشت شد دید که حضرت ابراهیم (ع) در زیر درختی است که پستان ها دارد مانند پستان های گاو و اطفال چند از آن پستان ها می مکند چون پستانی از دهان طفلی بیرون می آید حضرت ابراهیم بر می خیزد و پستان ها را به دهان ایشان می گذارد. پس سلام کرد بر حضرت رسول و از احوال علی بن ابی طالب (ع) سؤال کرد، فرمود: او را در میان امّت خود گذاشته ام، گفت: نیکو خلیفه ای گذاشته ای، حق تعالی اطاعت او را بر ملائکه واجب گردانیده و اینها اطفال شیعیان اویند، از خدا سؤال کردم که ایشان را به من بسپارد که تربیت ایشان بکنم و هر جرعه که ایشان می مکند طعم جمیع میوه ها و نهرهای بهشت را می یابند از او.189

 

مؤلّف گوید که معنی این تربیت پیش اشاره شد. و در مقام اشکالی است که اگر بعد از موت قوّه و لیاقت هست پس چرا تکلیف نباشد و اگر مادّه واستعداد و تربیت و ترقّی نیست پس عمل خیر از برای مردگان چیست و احادیث این مقام و آیات و احادیث شفاعت چه معنی دارد. و از حکماء و علماء در مقام سخنان چندی نقل شده که تطبیق آنها و احادیث معصومین و ضروریّات مذهب و دین بسیار مشکل است. و ما به یاری قائم عجّل الله فرجه در مجالس وعظ رفع اشکال به تحقیق کرده ایم و دیده های برادران ایمانی را به نور معرفت روشن نموده ایم. رجوع کن که لازم است.

و امّا اطفال کفّار، بعضی گفته اند که با پدران خود به جهنّم می روند و این سخن با مذهب عدلیّه هیچ آشنائی ندارد، و بعضی گفته اند به بهشت می روند، و بعضی گفته اند آن را که خدا می داند اگر می ماند از اهل سعادت بود او را به بهشت می برد و آن را که اگر می ماند از اهل شقاوت بود به حهنّم می برد، و این سخن نیز وجهی ندارد زیرا که قصاص قبل از جنایت معقول نیست، و بعضی گفته اند در بهشت خدمه ی اهل بهشتند، و اکثر گفته اند که از اهل اعرافند که مقامی است پست تر از بهشت.

 

و کلینی (قدّه) و ابن بابویه (قدّه) و اکثر محدّثین شیعه را اعتقاد آن است که حق تعالی در قیامت ایشان را به تکلیف دیگر خواهد کرد به حسب آن تکلیف، ایشان را مثاب و معاقب خواهد گردانید موافق احادیث بسیاری که در این باب وارد شده، چنانکه ابن بابویه در خصال به سند صحیح علی المشهور روایت کرده از زراره از حضرت باقر (ع) که چون روز قیامت شود خدا حجّت تمام می کند بر پنج کس، بر طفلی و بر کسی که در میان دو پیغمبر باشد یعنی از بعثت پیغمبر سابق مدّت ها گذشته باشد و اهل ضلالت غالب شده باشند و حق مخفی شده باشد و پیغمبر دیگر مبعوث نشده باشد مانند زمان جاهلیّت بسیاری از مردم که حجّت بر ایشان تمام نشده باشد معذور خواهند بود، و کسی که ابتداء بعثت نفهمد و هنوز حجّت قائم نشده باشد، و اَبله که تمیز حقّ و باطل نتواند کرد که مستضعف باشد، و دیوانه که هیچ نفهمد و مکلّف نباشد، و کر و گنگ که مادرزاد باشد. پس بر هر یک از ایشان خدا حجّت تمام می کند و پیغمبری بر ایشان مبعوث می گرداند و آتشی از برای ایشان می افروزد و پیغمبر (ص) می گوید به ایشان که پروردگار شما امر کرده شما را که داخل این آتش شوید و هر که داخل شد بر او بَرد و سلام خواهد شد و هر که فرمان نبرد داخل آتش خواهد شد.190 و مجلسی (قدّه) بعد از این حدیث احادیث چندی قریب به این مضمون ذکر کرده بعد فرمود احادیث بسیار است در این باب و از عقل بعید نیست، تا آنکه در آخر دو حدیث نقل کرد که اطفال مشرکین و اهل دنیا خدمتکاران اهل بهشتند، بعد فرمود و کلینی (قدّه) به سند صحیح از زراره روایت کرده که گفت از صادق (ع) سؤال کردم که چه می فرمائی در اطفالی که پیش از بلوغ بمیرند. فرمود: سؤال کردند از رسول خدا (ص) از احوال ایشان، فرمود: خدا داناتر است به آنچه ایشان خواهند کرد. حضرت فرمود: یعنی دست از ایشان بردارید و در باب ایشان سخنی مگوئید و علم ایشان را به خدا بگذارید.191

مؤلّف گوید: اصل همان است که اشاره نمودیم که خدا و امناء خدا گاهی ما ضعفاء را به علم تربیت می نمایند و گاهی به جهل و آنجا که مقام علم بود چندان نفرموده اند که جای شبهه و شک باشد و آنجا که مصلحت نبود به اجمال و تشابه و اختلاف گذرانده اند و گاهی فرمودند گرد او نگردید و پیرامون او نشوید مثل همین مقام. و بالجمله ایمان آورده ایم به آنچه فرمودند و آنچه نفرمودند و یقین داریم که خدا عادل است و همیشه تفضّل خدا بر عدل او سبقت گرفته و پیوسته رحمت او بر غضب او پیش دستی نموده. چون ضعف وجود ما در این زمان مانع از تعلیم باشد امیدواریم که به واسطه ی رسیدن زمان قائم عجّل الله فرجه یا رجعت نمودن یا به عالم دیگر که مقام کشف و شهود است مجهولات ما معلوم گردد به محمّد و آله.

------------------------------------------

پی نوشت ها:

183. سوره ی طور، آیه ی 21.

184. مجلسی، حقّ الیقین، ص 424.

185. مجلسی، حقّ الیقین، ص 424.

186. مجلسی، حقّ الیقین، ص 424.

187. مجلسی، حقّ الیقین، ص 425.

188. مجلسی، حقّ الیقین، ص 425.

189. مجلسی، حقّ الیقین، ص 425.

190. مجلسی، حقّ الیقین، ص 426.

191. مجلسی، حقّ الیقین، ص 428.

 

* منبع: کاشف الاسرار، مولی نظرعلی طالقانی، به کوشش مهدی طیّب، جلد 1، صص 354 تا 357

 

مدیریّت وبلاگ: یکی از شاگردان استاد طیّب |

تصویر ثابت